یکی از راه های افزایش سرمایه از طریق مطالبات نقدی حال شده اشخاص از شرکت به سهام جدید است.
طبق بند 2 ماده 158 لایحه اصلاحی قانون تجارت که بیان کرده در صورتیکه مجمع عمومی فوق العاده، افزایش سرمایه را از طریق تبدیل مطالبات نقدی حال شده اشخاص از شرکت تصویب کند، سهام جدیدی که در نتیجه این افزایش سرمایه صادر می شود با امضای ورقه خرید سهم توسط طلبکارانی که مایل به پذیره نویسی سهام جدید باشند،انجام می شود.
طبق ماده 169 لایحه اصلاحی قانون تجارت صدور آگهی افزایش سرمایه
حق تقدم فقط در خصوص پرداخت نقدی است و برای مطالباتی که در آن هیچگونه پرداختی انجام نمی شود و صرفا با گزارش بازرس و هیئت مدیره افزایش سرمایه انجام می شود و بر اساس طلب حال شده طلبکاران سهم جدید به آنها تعلق می گیرد نیازی به انتشار آگهی حق تقدم نیست.
بنابراین در افزایش سرمایه از طریق مطالبات حال شده و یا تبدیل سود تقسیم نشده نیازی به انتشار آگهی حق تقدم نیست.
لزوم چاپ و یا عدم چاپ آگهی حق تقدم در افزایش سرمایه از طریق سلب حق تقدم
یکی از روش های افزایش سرمایه سلب تمام یا قسمتی از حق تقدم است.
این تصمیم در مجمع عمومی فوق العاده بعد از قرائت گزارش هیئت مدیره و گزارش بازرسین شرکت اتخاذ می شود .
طبق ماده 167 در این نوع افزایش سرمایه در آگهی دعوت و صورتجلسه مجمع عمومی فوق العاده نیازی به مشخص کردن میزان و درصد سهامداران سلب شده و اسم سهامداران سلب شده نیست.
در صورت سلب حق تقدم سهامداران، خریداران سهام جدید باید از علت سلب حق تقدم . کیفیت آن مطلع شوند.
در سلب کامل حق تقدم به علت عدم استفاده از حق تقدم سهامداران نیازی به نشر آگهی حق تقدم نیست.
مدارک افزایش سرمایه شرکت
در شرکت های سهامی خاص بعد از اینکه موارد مربوط به آگهی حق تقدم رعایت شد باید صورتجلسه هیئت مدیره مبنی بر انجام افزایش سرمایه به اداره ثبت شرکت ها ارائه شود. اگر افزایش سرمایه از محل غیر نقدی باشد حتما نظر کارشناس رسمی دادگستری باید گرفته شود و به اداره ثبت ارسال شود.
بنابراین در شرکت های سهامی خاص صورتجلسه مجمع عمومی فوق العاده که به امضای هیئت رئیسه مجمع رسیده باشد و لزوم درج گزارش هیئت مدیره و بازرس شرکت برای رعایت ماده 161 لایحه اصلاحی قانون تجارت انجام شود.
محل افزایش سرمایه در صورتجلسه
محل افزایش سرمایه باید در صورتجلسه ذکر شود یعنی مشخص شود از محل پرداخت نقدی است یا مطالبات یا پرداخت سود.
همینطور اگر سلب حق تقدم در افزایش سرمایه به تایید مجمع برسد، باید حتما سلب حق تقدم تمام یا قسمتی از افزایش سرمایه ذکر شود.
البته طبق مقررات مجمع عمومی فوق العاده می تواند شرایط مربوط به فروش سهام جدید و تادیه قیمت آن را تعیین و یا اختیار تعیین آن را به هیئت مدیره شرکت واگذار کند. بنابراین به نظر می رسد عدم ذکر محل افزایش سرمایه و تفویض طرق آن به هیئت مدیره شرکت، نباید مانع ثبت صورتجلسات شود.
شناسایی سهامداران بعد از افزایش سرمایه
طبق ماده 99 لایحه اصلاحی قانون تجارت باید لیست حاضرین در مجمع که به امضای سهامداران حاضر در جلسه رسیده ارائه شود همینطور برای شناسایی سهامداران بعد افزایش سرمایه ارائه لیست سهامداران بعد افزایش با ذکر تعداد سهام آن ها بعد افزایش سرمایه برای تکمیل اطلاعات اشخاص لازم است به همراه سایر مدارک که شامل برگ نمایندگی اشخاص حقوقی اگر که در سهامداران شخصیت حقوقی هم باشد
به همراه دو نسخه اظهارنامه تکمیل شده که به امضای اعضای هیئت مدیره رسیده باشد.
افزایش سرمایه از طریق مطالبات حال شده سهامداران
اگر افزایش سرمایه از طریق مطالبات حال شده سهامداران یا اشخاص طلبکار (خارج از سهامداران) باشد ، لیست ریز مطالبات با قید میزان طلب هر یک به تفکیک با قید تاریخ و امضا توسط بازرس اصلی شرکت باید ارسال و ارائه شود.
اگر افزایش سرمایه از طریق پرداخت نقدی باشد باید گواهی بانکی مبنی بر واریز مبلغ افزایش سرمایه به حساب شرکت ارسال و ارائه شود ممکن است تاریخ بانکی قبل و یا بعد از تاریخ صورتجلسه هیئت مدیره باشد .
گواهی بانکی نشان دهنده اقدام سهامداران برای واریز مبلغ افزایش سرمایه است و به درخواست هیئت مدیره صادر می شود ، به همین خاطر قبول گواهی بانکی از طرف اداره ثبت شرکت ها اشکالی ندارد.
اگر افزایش سرمایه از محل سود تقسیم نشده یا اندوخته اختیاری باشد، هیئت مدیره باید تعهد بدهند که همه سهامداران به نسبت سهم خودشان در شرکت در افزایش سرمایه سهیم بودن و افزایش سرمایه به همه آنها تعلق گرفته و این تعهد کتبا باید اعلام و ارائه شود.
در ماده 183 قانون تجارت در مورد افزایش سرمایه شرکت عنوان شده است:
برای ثبت افزایش سرمایه شرکتهای سهامی خاص فقط تسلیم اظهارنامه به ضمیمه مدارک زیر به مرجع ثبت شرکتها کافی خواهدبود:
۱ – صورتجلسه مجمع عمومی فوقالعاده که افزایش سرمایه را تصویب نموده یا اجازه آن را به هیات مدیره داده است و در صورت اخیرصورتجلسه هیات مدیره که افزایش سرمایه را مورد تصویب قرار داده است.
۲ – یک نسخه از روزنامهای که آگهی مذکور در ماده ۱۶۹ این قانون در آن نشر گردیده است.
۳ – اظهارنامه مشعر بر فروش کلیه سهام جدید و در صورتی که سهام جدید امتیازاتی داشته باشد باید شرح امتیازات و موجبات آن در اظهارنامهقید شود.
۴ – در صورتی که قسمتی از افزایش سرمایه به صورت غیر نقد باشد باید تمام قسمت غیر نقد تحویل گردیده و با رعایت ماده ۸۲ این قانون بهتصویب مجمع عمومی فوقالعاده رسیده باشد مجمع عمومی فوقالعاده در این مورد با حضور صاحبان سهام شرکت و پذیرهنویسان سهام جدیدتشکیل شده و رعایت مقررات مواد ۷۷ لغایت ۸۱ این قانون در آن قسمت که به آورده غیر نقد مربوط میشود الزامی خواهد بود و یک نسخه ازصورتجلسه مجمع عمومی فوقالعاده باید به اظهارنامه مذکور در این ماده ضمیمه شود.
تبصره – اظهارنامههای مذکور در این ماده باید به امضاء کلیه هیات مدیره رسیده باشد.
افزایش سرمایه از طریق مازاد تجدید ارزیابی دارایی شرکت
شرکت های تجاری بزرگ می توانند مجددا امول و دارایی های خودشان را تقویم و ارزیابی کنند و مازاد ارزش دارایی را به عنوان تجدید ارزیابی در افزایش سرمایه شرکت لحاظ کنند.
افزایش سرمایه از محل مازاد تجدید ارزیابی در ماده 17 قانون حداکثر استفاده از توان تولیدی و خدماتی در تامین نیازهای کشور و تقویت آن ها در امر صادرات و اصلاح ماده 104 قانون مالیات های مستقیم و آیین نامه اجرایی آن، امری دائمی برای انواع شخصیت های حقوقی به حساب می آید.
قانون بودجه سال 1390 بند 78 ب:
ب ـ افزایش سرمایه بنگاههای اقتصادی ناشی از تجدید ارزیابی داراییهای آنها، از شمول مالیات معاف است مشروط بر آنکه متعاقب آن به نسبت استهلاک دارایی مربوطه و یا در زمان فروش، مبناء محاسبه مالیات اصلاح گردد و بنگاه یادشده طی پنج سال اخیر تجدید ارزیابی نشده باشد.
آییننامه اجرائی این بند توسط معاونت برنامهریزی و نظارت راهبردی رئیسجمهور و وزارت امور اقتصادی و دارایی و با همکاری وزارت صنایع و معادن تهیه میشود و بهتصویب هیأت وزیران میرسد.
پ ـ شرط تسلیم اظهارنامه مالیاتی برای برخورداری از معافیت مالیاتی فوقالذکر برای مشاغل وسائط نقلیه در عملکرد سالهای 1389 و 1390 الزامی نیست.
بند 39 قانون بودجه سال 1391 و بند 48 قانون 48 بودجه سال 1392:
افزایش سرمایه بنگاه های اقتصادی ناشی از تجدید ارزیابی دارایی های آنها، از شمول مالیات معاف است مشروط بر آن که متعاقب آن به نسبت استهالک دارایی مربوطه و یا در زمان فروش، مبنای محاسبه مالیات اصالح گردد و بنگاه یاد شده طی پنج سال اخیر تجدید ارزیابی نشده باشد. آیین نامه اجرائی این بند از جمله شرکت های مشمول یا غیرمشمول موضوع این بند به تصویب هیأت وزیران می رسد.
ماده17 قانون حداکثر استفاده از توان تولیدی و خدماتی در تأمین نیازهای کشور و تقویت آنها در امر صادرات و اصلاح ماده (104) قانون مالیاتهای مستقیم :
افزایش سرمایه بنگاههای اقتصادی ناشی از تجدید ارزیابی دارایی های آنها، از تاریخ لازم الاجراءشدن این قانون به مدت پنج سال از شمول مالیات معاف است مشروط بر آن که متعاقب آن به نسبت استهالک دارایی مربوطه و یا در زمان فروش، مبنای محاسبـه مالـیات اصالح گردد و بنـگاه یادشده طی پنج سال اخیر تجدید ارزیابی نشده باشد.
آییـن نامه اجـرائی این مـاده بـه وسـیله معاونت بـرنامهریـزی و نـظارت راهـبردی رئیس جمهور و وزارت امور اقتصادی و دارایی با همکاری وزارت صنعت، معدن و تجارت تهیه می شود و حداکثر ظرف شش ماه از تاریخ الزمالجراء شدن این قانون به تصویب هیأت وزیران می رسد.
آخرین روش اقدام و ممیزی برای ثبت افزایش سرمایه از محل تجدید ارزیابی شرکت را بدین شرح است :
- همه اشخاص حقوقی از جمله انواع شرکت های تجاری و واحدهای اقتصادی که در 5 سال اخیر اقدام به تجدید ارزیابی دارایی نکردند می توانند در خصوص افزایش سرمایه از این طریق اقدام کنند.
طبق قانون افزایش سرمایه از طریق تجدید ارزیابی دارایی شرکت شامل همه نوع شرکت تجاری (یعنی شرکت های سهامی، شرکت با مسئولیت محدود، تضامنی و نسبی و مختلط و تعاونی و بنگاه های اقتصادی) میشود.
- ممکن است بعضی شرکت های تجاری یکسری از اموال خود مثل املاک را تجدید ارزیابی کرده باشند و این کار ثبت هم شده باشد و معافیت های مذکور موجب شده از محل بقیه امول از قبیل تجدید ارزیابی ابزار و ادوات و دستگاه های کارخانه را هم قبل پنج سال درخواست کنند، در این مورد قانونگذار هیچ پیش بینی نکرده.
- شرکت های تجاری که تا پایان سال تجدید ارزیابی افزایش سرمایه خودشان را به اداره ثبت شرکت ها اعلان نکردند، باید تجدید ارزیابی دارایی ها را در دفتر قانونی شرکت ثبت و حداکثر تا سه ماه بعد از انقضاء مهلت تسلیم اظهارنامه نسبت به ثبت آن اقدامات لازم را انجام بدهند.
در افزایش سرمایه از طریق مازاد تجدید ارزیابی دارایی شرکت باید قوانین تجارت از جمله مواد 106 و 161 لایحه اصلاحی قانون تجارت رعایت شود.
- تجدید ارزیابی نسبت به اموال شرکت انجام می شود و اموال شرکت در مالکیت شرکت می باشد نه سهامداران یا شرکا و شخصیت حقوقی شرکت از شخصیت حقوقی سهامداران و شرکا جداست، پس سلب افزایش سرمایه نسبت به بعضی از سهامداران یا شرکا امکان پذیر نیست و سرمایه به نسبت مساوی بین سهامداران و شرکا تقسیم و افزایش پیدا می کند.
- با توجه به اینکه افزایش سرمایه علاوه بر پیش بینی در قوانین بودجه سنواتی، در قانون حداکثر استفاده از توان تولیدی و خدماتی در تامین نیازهای کشور و تقویت آن ها در امر صادرات و اصلاح ماده 104 قانون مالیات های مستقیم و آیین نامه اجرایی آن مصوب 9/4/1392 پیش بینی شده، بنابراین تا زمان اعتبار قانون مذکور می شود نسبت به افزایش سرمایه از طریق مازاد تجدید ارزیابی دارایی اقدام کرد.
- وقتی یک نوع مال منقول و غیر منقول از دارایی ثابت، مورد تجدید ارزیابی قرار گیرد، باید تمامی اقلام آن طبقه تجدید ارزیابی شود .
- ارزیابی دارایی توسط کارشنا رسمی دادگستری انجام می شود .در شرکت های دولتی و شرکت های وابسته به موسسه های عمومی غیر دولتی، ارزیابی توسط کارشناس یا کارشناسان انتخاب شده در مجمع عمومی سهامداران انجام می شود .
مدارک و مستنداتی که برای ثبت افزایش سرمایه از محل مازاد تجدید ارزیابی شرکت لازمه به این قرار می باشد:
- ارائه صورتجلسه مجمع عمومی فوق العاده با دستور افزایش سرمایه
- گزارش بازرس درباره مبلغ تجدید ارزیابی و نحوه اختصاص آن در تقویم افزایش سرمایه
- گزارش کامل کارشناس رسمی دادگستری
- اظهارنامه افزایش سرمایه
- شرکت های تجاری که مشمول نهادهای مالی هستند و همینطور شرکت های سهامی عام مشمول بورس، باید قبل افزایش سرمایه از سازمان بورس و اوراق بهادار مجوز دریافت کنند.
- شرکت های تجاری موضوع نهادهای پولی و بانکی، قبل افزایش سرمایه باید از بانک مرکزی مجوز بگیرند.
- شرکت های تعاونی قبل افزایش سرمایه باید از اداره تعاون مجوز بگیرند.
